UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐIỆN BIÊN

1. Về thẩm quyền xử phạt

1.1. Bổ sung, điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã

Nghị định bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp xã trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; đồng thời tăng mức xử phạt trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình. Cụ thể:

- Theo quy định của Nghị định số 82/2020/NĐ-CP không quy định thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp. Tại Nghị định số 109/2026/NĐ-CP, đã bổ sung thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã đối với lĩnh vực bổ trợ tư pháp, cụ thể: “ Phạt tiền đến 25.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp” (tại điểm b khoản 1 Điều 84).

- Tăng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp xã đối với các lĩnh vực, cụ thể điểm b khoản 1 Điều 84 quy định“Phạt tiền đến 15.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình;…;” (theo Nghị định số 82/2020/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền “Phạt tiền đến 3.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình”).

- Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên, thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

- Đồng thời, do thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Nghị định đã bãi bỏ thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp huyện.

1.2. Bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Giám đốc Sở Tư pháp

Tại khoản 1 Điều 85 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Giám đốc Sở Tư pháp, đây là quy định mới, phù hợp với các luật, nghị định liên quan. Cụ thể Giám đốc Sở Tư pháp có thẩm quyền:

“a) Phạt cảnh cáo;

b) Phạt tiền đến 24.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; đến 32.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thi hành án dân sự, phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã; đến 40.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp;

c) Đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên, thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý;

d) Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;

đ) Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 3 Nghị định này.”

2. Bãi bỏ thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính của một số chức danh

Nghị định số 109/2026/NĐ-CP bãi bỏ thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính của một số chức danh: “Công chức Phòng Tư pháp cấp huyện”, “Công chức làm công tác lý lịch tư pháp tại Sở Tư pháp, viên chức Trung tâm lý lịch tư pháp quốc gia”, “Công chức Thanh tra Bộ Tư pháp” do thay đổi cơ cấu, tổ chức.

3. Bổ sung các hành vi vi phạm trong hoạt động công chứng

- Từ Điều 13 đến Điều 18 của Nghị định số 109/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong hoạt động công chứng để phù hợp với Luật Công chứng năm 2024 và các văn bản quy định chi tiết Luật này.

- Đặc biệt, Nghị định bổ sung các hành vi vi phạm mới như: Không bảo đảm thời gian làm việc theo ngày, giờ làm việc của tổ chức hành nghề công chứng trừ trường hợp bất khả kháng hoặc có lý do chính đáng; từ chối nhận lưu giữ di chúc mà không có lý do chính đáng hoặc từ chối tiếp nhận yêu cầu công bố di chúc khi có yêu cầu hợp lệ từ người thừa kế; không chụp ảnh người yêu cầu công chứng ký hoặc điểm chỉ vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; không bảo đảm các yêu cầu về ảnh chụp người yêu cầu công chứng ký hoặc điểm chỉ vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên;…

4. Sửa đổi, bổ sung các hành vi vi phạm trong hoạt động đấu giá tài sản

Theo đó, Nghị định bổ sung các quy định về hành vi vi phạm, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong hoạt động đấu giá tài sản, bảo đảm phù hợp với Luật Đấu giá tài sản năm 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2024).

5. Bãi bỏ hình thức xử phạt cảnh cáo tại một số điều, khoản

Để bảo đảm phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính (quy định mỗi hành vi chỉ áp dụng một hình thức xử phạt chính), Nghị định đã bãi bỏ hình thức cảnh cáo tại một số điều, khoản trước đây (khoản 1, Điều 48; khoản 1 Điều 49 Nghị định số 82/2020/NĐ-CP) góp phần bảo đảm tính thống nhất, minh bạch trong áp dụng pháp luật.

Nghị định số 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 18/5/2026 và thay thế Nghị định số 82/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 117/2024/NĐ-CP)./.

Đinh Huề - Phòng PBGD&TDTHPL