Trợ giúp pháp lý  

TRỢ GIÚP PHÁP LÝ ĐIỆN BIÊN - 18 NĂM MỘT CHẶNG ĐƯỜNG

Sau 18 năm, với những thăng trầm trong quá trình hoạt động trợ giúp pháp lý. Nhưng với một tập thể gắn kết, trách nhiệm, nỗ lực vượt khó vươn lên cùng với sự quan tâm, chỉ đạo và tạo điều kiện của Bộ Tư pháp, UBND tỉnh, Cục trợ giúp pháp lý và lãnh đạo Sở Tư pháp, sự phối hợp các cơ quan, tổ chức hữu quan, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Điện Biên đã và đang có những bước đi vững chắc trên con đường bảo vệ công lý cho những đối tượng chính sách…


Điện Biên một tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc của tổ quốc, có diện tích tự nhiên là 9.569,2km2 với đường biên giới quốc gia dài 400,861km, trong đó tiếp giáp với nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là 360km, tiếp giáp với nước Công hòa dân chủ nhân dân Trung Hoa là 40,861km. Tỉnh có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm: 08 huyện, 01 thị xã, 01 thành phố (trong đó có 05 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ; 02 huyện được hưởng cơ chế đầu tư theo Nghị quyết số: 30a/208/NQ-CP) với 130 xã, phường, thị trấn (trong đó có 98 xã nghèo và 21 thôn bản đặc biệt khó khăn, 29 xã biên giới). Dân số toàn tỉnh năm 2015 là 547.378 người, gồm 19 dân tộc (trong đó: Dân tộc Thái chiếm 37,99%, dân tộc Mông chiếm 34,8%, dân tộc Kinh chiếm 18,42%, còn lai là các dân tộc thiểu số khác như: Khơ mú, Dao, Hà Nhì, Hoa, Kháng, La Hủ, …). Năm 2015 toàn tỉnh có 9.165 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt (5.425 trẻ em mồ côi, 2.704 trẻ em khuyết tật, tàn tật, …). Theo kết quả điều tra năm 2016, Điện Biên có tổng số 122.089 hộ dân, trong đó có 54.723 hộ nghèo, chiếm 44,82% và 10.694 hộ cận nghèo chiếm 8,76%. Như vậy, số người thuộc diện được hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý tại tỉnh Điện Biên là đặc biệt lớn.

Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Điện Biên (Trung tâm) được thành lập vào tháng 10 năm 1999 với 03 biên chế. Ngay từ những năm đầu thành lập, Trung tâm đã tích cực tổ chức thực hiện các hoạt động trợ giúp pháp lý (TGPL) cho người được TGPL, trong đó chú trọng đến hoạt động tham gia tố tụng để bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho người được TGPL. Thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý, đến năm 2012 Trung tâm đã đào tạo và và đề nghị bổ nhiệm được 09 Trợ giúp viên pháp lý trong tổng số 21 biên chế được giao. Theo lộ trình của Đề án kiện toàn cơ quan làm công tác trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh Điện Biên thì đến năm 2015 Trung tâm có ít nhất 37 biên chế với cơ cấu gồm Giám đốc, 02 Phó Giám đốc, 03 phòng và 07 Chi nhánh phụ thuộc. Tuy nhiên, thực hiện chính sách tinh giản biên chế và sự thay đổi định hướng hoạt động TGPL nên đến nay Trung tâm có Giám đốc, 01 Phó Giám đốc, 02 Phòng chuyên môn và 05 Chi nhánh với 04 Trợ giúp viên pháp lý. Vì vậy, so với yêu cầu, nhiệm vụ được giao, Trung tâm đang thiếu hụt nghiêm trọng về đội ngũ Người thực hiện TGPL do 05 Trợ giúp viên pháp lý chuyển công tác và nghỉ chế độ, công tác tạo nguồn Trợ giúp viên pháp lý chậm do đầu vào khi tuyển dụng của một số năm thấp (không có cử nhân luật); lực lượng luật sư trong tỉnh hạn chế cả về số lượng và năng lực hoạt động (chủ yếu là cán bộ về hưu và tập trung chủ yếu tại thành phố Điện Biên phủ nên hạn chế khả năng đi đến các vùng đặc biệt khó khăn trong tỉnh); Một số cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng chưa thực sự phối hợp trong công tác phối hợp về TGPL trong hoạt động dẫn tới tại một số địa bàn cấp huyện và một số lĩnh vực pháp luật không có vụ việc TGPL, đa số người dân vùng sâu, vùng xa chưa biết đến dịch vụ TGPL và một bộ phận người dân chưa thực sự tin tưởng vào dịch vụ TGPL miễn phí của Nhà nước, tình trạng vi phạm pháp luật có chiều hướng gia tăng về số lượng và đang dạng về hành vi,… là những thách thức không nhỏ với Trung tâm. Tuy nhiên

Hoạt động TGPL đã góp phần nâng cao “Thiết chế pháp lý” trong Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Điện Biên trong những năm qua. Hiệu quả từ hoạt động TGPL mang lại đã được UBND tỉnh ghi nhận và giao cho nhiều nhiệm vụ quan trọng các chương trình, mục tiêu lớn của tỉnh.

Để tháo gỡ những khó khăn, Điện Biên đã nỗ lực, tìm mọi biện pháp để đưa hoạt động TGPL đúng hướng và hiệu quả, như:

Khắc phục về tình trạng thiếu Người thực hiện TGPL, cần đẩy mạnh công tác xã hội hóa để huy động lực lượng luật sư làm công tác TGPL, Trung tâm đã có công văn đề nghị Đoàn Luật sư tỉnh phối hợp vận động, đồng thời Trung tâm có thư ngỏ gửi đến từng luật sư để mời tham gia làm Cộng tác viên TGPL, có những chính sách ưu đãi, động viên, khích lệ đối với các luật sư cộng tác viên như tăng cường năng lực, kỹ năng TGPL, ưu tiên những vụ việc thuận lợi, tạo cơ chế thông thoáng với các cơ quan, tổ chức hữu quan để các luật sư thuận lợi trong hoạt động nghiệp vụ, thanh toán chế độ thù lao, bồi dưỡng nhanh chóng, đảm bảo, vụ việc nào cần nhiều người thực hiện TGPL thực hiện, Trung tâm bố trí xe ô tô phục vụ …. Từ những ưu đãi như vậy, đại đa số luật sư trong tỉnh đã thực hiện thủ tục làm CTV của Trung tâm (10/17 luật sư) và rất tích cực thực hiện vụ việc TGPL, bước đầu đã chủ động trong tìm kiếm vụ việc chuyển về Trung tâm để phân công thực hiện, số còn lại do già yếu hoặc ít hoạt động trên địa bàn tỉnh, nên không đăng ký làm CTV của Trung tâm.

Để khắc phục tình trạng các chi nhánh hoạt động không có hiệu quả, năm 2015 Trung tâm đã tham mưu tạm dừng hoạt động của 02 chi nhánh TGPL để chuẩn bị về nhân sự. Tập trung cử viên chức đủ điều kiện tham gia các khóa đào tạo chuyên môn để tạo nguồn trợ giúp viên pháp lý, dự kiến đến năm 2018, Điện Biên sẽ có đủ số Trợ giúp viên pháp lý thường trực tại các Chi nhánh để đảm bảo đáp ứng nhu cầu TGPL trong nhân dân với chất lượng đảm bảo.

Về một số địa bàn, một số lĩnh vực chưa có vụ việc TGPL, Trung tâm đã tham mưu đẩy mạnh hoạt động có hiệu quả của Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng, trong đó đặc biệt chú trọng đến công tác phối hợp hoạt động truyền thông như niêm yết Bảng thông tin, Hộp tin về TGPL, tại trụ sở các cơ quan tiếp công dân, trụ sở Tòa án, trụ sở các cơ quan tiến hành tố tụng, trại tạm giam, nhà tạm giữ, niêm yết thông tin cơ bản ngay tại buồng tạm giữ, tạm giam và nơi sinh hoạt chung của người bị tạm giữ, tạm giam. Đồng thời, cung cấp mẫu đơn yêu cầu TGPL, các loại tờ gấp pháp luật về TGPL, tài liệu nhận diện đối tượng được TGPL và thủ tục yêu cầu TGPL,… cho cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, Tòa án, Thẩm phán, Thư ký Tòa án, … Hiệu quả từ công tác phối hợp mang lại, năm 2016 số vụ việc tham gia tố tụng của Trung tâm đạt 298 vụ, tăng 169 vụ so với năm 2015, 05 tháng đầu năm 2017 đã thụ lý và phân công người thực hiện TGPL được 110 vụ việc tham gia tố tụng, đặc biệt số vụ việc thụ lý từ giai đoạn khởi tố, điều tra tăng cao (chiếm khoảng 80%). Địa bàn được mở rộng đến tất cả các huyện, thị xã, thành phố trong toàn tỉnh, các cơ quan, tổ chức có liên quan phối hợp, ủng hộ hoạt động trợ giúp pháp lý…

Để khắc phục những tồn tại trong công tác truyền thông về trợ giúp pháp lý, sự tin tưởng, ủng hộ của nhân dân đối với dịch vụ TGPL và giảm thiểu tình trạng vi phạm pháp luật trong nhân dân, tập thể Trung tâm nói chung và đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý nói riêng luôn luôn nỗ lực, cố gắng hết mình, đồng thời huy động tối đa lực lượng luật sư cộng tác viên nhằm đáp ứng 100% yêu cầu TGPL trong nhân dân với chất lượng đảm bảo; Chú trọng đến nâng cao chất lượng của vụ việc TGPL bằng việc hàng năm tổ chức tập huấn kiến thức pháp luật, kỹ năng TGPL, trao đổi nghiệp vụ cũng như tham gia tố tụng ngay từ những giai đoạn đầu của vụ việc; thành lập bộ phận kiểm soát, thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc TGPL ngay sau khi hoàn thành; Thực hiện có hiệu quả công tác truyền thông về TGPL theo Quyết định số: 32/2016/QĐ-TTg ngày 08/8/2016 của Thủ tướng Chính phủ và tăng cường hoạt động TGPL lưu động đến với người dân vùng đặc biệt khó khăn nhằm tháo gỡ những vướng mắc pháp luật ngay tại cơ sở và góp phần nâng cao kiến thức pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật trong nhân dân, góp phần giảm thiểu tình trạng vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết pháp luật.

Kế thừa những kết quả đạt được, 06 tháng đầu năm 2017 TGPL Điện Biên đã có những bước khởi sắc vượt bậc, số lượng vụ việc tham gia tố tụng tăng cao ở nhiều lĩnh vực như hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, hành chính, …; chất lượng vụ việc được nâng cao, nhiều vụ đạt chất lượng tốt, số vụ việc tố tụng hình sự người thực hiện TGPL tham gia từ giai đoạn điều tra chiếm tỷ lệ lớn; địa bàn hoạt động đã bao phủ toàn tỉnh; uy tín, chất lượng ngày càng được khẳng định – là chỗ dựa vững chắc về công lý cho các đối chính sách.

Với những thay đổi về chính sách TGPL trong thời gian tới, đặc biệt là Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi được ban hành, hy vọng rằng chế độ chính sách đối với viên chức TGPL được đảm bảo và ổn định, để người thực hiện TGPL yên tâm với nghề, hết mình phục vụ nhân dân./.

 

Đỗ Xuân Toán

Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Điện Biên

 

 


[ ]

Tin liên quan
Hoạt động trợ giúp pháp lý trên địa bàn vùng biên giới của Chi nhánh trợ giúp pháp lý số 5 - huyện Mường Nhé
Trung tâm trợ giúp pháp lý tổ chức hội nghị tập huấn kiến thức pháp luật và bồi dưỡng nghiệp vụ trợ giúp pháp lý năm 2016
Kết quả kiểm tra công tác phối hợp về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng trên địa bàn tỉnh Điện Biên
Hoạt động trợ giúp pháp lý lưu động tại 2 xã của huyện Tuần Giáo